Uśmiech nie zawsze czyni nas szczęśliwszymi. Ustalono, co za tym stoi

Przymusowy uśmiech psuje humor

Jeden uśmiech potrafi lekko poprawić nastrój. Nowe badania pokazują jednak, że gdy wielokrotnie wymuszamy ten uśmiech na sobie, to możemy zniweczyć ten efekt lub go odwrócić. Dotyczy to zwłaszcza uśmiechu pod presją pieniędzy.

Profesor psychologii Nicholas Coles z University of Florida od lat badał dowody na to, że nawet sztuczny uśmiech poprawia samopoczucie. Wyniki nie pasowały jednak do jego własnych doświadczeń. Kiedyś pracował w obsłudze klienta i dostał naganę za to, że nie potrafił ciągle się uśmiechać w pewnym parku rozrywki na Florydzie.

Dlatego razem z Annabel Dang i Joao Franciscem Goesem Bragą Takayanagim zaprojektował eksperyment bliższy prawdziwej pracy z klientem. Wyniki ukazały się 1 października w "Journal of Experimental Social Psychology". Uczestnikom powiedziano, że dostaną mniej pieniędzy za nieudane uśmiechy. Badacze kontrolowali też liczbę powtórzeń. W obsłudze klienta każda rozmowa to przecież kolejny udawany uśmiech.

W eksperymencie online przeanalizowano dane od 1174 osób. Oglądały zdjęcia wywołujące różne emocje. Przyjemne pokazywały na przykład kotki i kwiaty. Przykre przedstawiały kradzież albo znęcanie się nad zwierzętami. Część uczestników celowo się uśmiechała. Reszta pozwalała twarzy reagować naturalnie. Robili to raz albo 10 razy. Połowie zagrożono utratą 2 dolarów z 6 dolarów wynagrodzenia. Nikt jednak nic nie stracił.

Po każdym zadaniu uczestnicy oceniali swoje szczęście. Przy przykrych zdjęciach pojedynczy uśmiech lekko poprawiał nastrój. Działo się tak nawet przy groźbie kary. Powtarzanie osłabiało ten efekt. Gdy do powtórzeń doszła groźba utraty pieniędzy, korzyść znikała całkowicie.

Przy przyjemnych zdjęciach pojedynczy uśmiech dawał niewiele więcej niż naturalna reakcja. Gdy trzeba było uśmiechać się wielokrotnie lub pod presją, szczęście spadało poniżej poziomu osób reagujących naturalnie. Wymuszony uśmiech wiązał się też z większą irytacją i złością.

Coles tłumaczy, że po jednym uśmiechu bez kar poprawa jest widoczna. Gdy jednak uśmiech trzeba powtarzać i grożą za niego kary, efekt całkowicie się odwraca.

To może tłumaczyć, dlaczego oczekiwanie ciągłej radości w pracy irytuje zamiast podnosić na duchu. Sieć Target spotkała się z krytyką za zasadę nakazującą pracownikom uśmiechać się do klientów w określonej odległości. Zdaniem Colesa takie wymogi odbierają swobodę wyrażania emocji. Klienci też czują się zobowiązani odpowiadać na narzuconą uprzejmość.