Znaleziono pradawny meteoryt z Marsa. Zawiera cząsteczki wody

Marsjański kamień jak żaden inny

Z zewnątrz wyglądał jak niepozorny, ciemny kamień z czerwonawym paskiem. Po rozcięciu okazał się jednym z najstarszych znanych meteorytów z Marsa. Badacze odkryli na terenie pustyni Sahara fragment skały liczący 4,1 miliarda lat.

Według badań opublikowanych w czasopiśmie "Science" nie przypomina niczego, co dotąd badano. Willie Nicklas jest geologiem z Lunar and Planetary Institute w Teksasie i nie brał udziału w badaniu. Przyznaje, że nie sądził, iż taka skała w ogóle istnieje na Ziemi.

Meteoryt nazwano Teghaza 001. To tak naprawdę osiem fragmentów skały, a największy ma wielkość pięści. Łącznie to około 900 gramów materiału znalezionego na Saharze w Mali w 2022 roku. Większość trafiła do muzeum w stanie Maine. W ciągu dwóch lat wstępne badania wykazały, że skała pochodzi z Marsa. Dopiero teraz naukowcy zajrzeli w jej wnętrze, a wyniki są zaskakujące.

Jednym z badaczy jest Yang Liu. To planetolożka z Jet Propulsion Laboratory NASA w Kalifornii. Od razu zauważyła, że skała jest nietypowa, choć na pierwszy rzut oka wcale by się tak nie wydawało. Liu przyznaje, że rozszyfrowanie jej jest bardzo trudne.

Historia zaczyna się 4,1 miliarda lat temu. Z roztopionej magmy na Marsie wykrystalizował wtedy prawdopodobnie minerał zwany cyrkonem. Cyrkon wplata w swoją strukturę pierwiastki promieniotwórcze. Ich rozpad działa jak zegar i pozwala bardzo precyzyjnie ustalić wiek skały. Liu nazywa to przełomem, bo w innych meteorytach z Marsa cyrkon jest rzadki. Teghaza dołączyła do zaledwie dwóch innych znanych marsjańskich skał o wieku co najmniej 4 miliardów lat. Większość meteorytów z Marsa ma tylko około dwóch miliardów lat. Naukowców to od dawna dziwiło, bo obserwacje sond sugerują, że spora część powierzchni planety ma ponad 3 miliardy lat.

Im dokładniej badano Teghaza, tym wyraźniej widać było różnice. Struktura, skład mineralny, a nawet podstawowe pierwiastki nie pasują do innych meteorytów z Marsa. To rzuca nowe światło na planetę, które pokazuje historię niedostępną w nielicznych próbkach na Ziemi.

Najciekawsze jest to, że naukowcy znaleźli też ślady kontaktu skały z wodą. Opisano to w pracy opublikowanej latem w "Science Advances". Teghaza jest więc pozostałością z czasu, kiedy Mars był wilgotny i potencjalnie nadający się do zamieszkania.

Liu uważa, że na tych próbkach można zrobić jeszcze wiele badań. Nicklas dodaje, że na Ziemi mogą czekać kolejne kawałki tej skały albo inne równie zaskakujące meteoryty z Marsa. To także zapowiedź analiz, które naukowcy chcą kiedyś zastosować do próbek dostarczonych przez człowieka.

Łazik Perseverance od lądowania w 2021 roku gromadzi najciekawsze skały. Plany ich sprowadzenia na Ziemię są jednak obecnie w zawieszeniu. Nawet drobny fragment byłby według Liu skarbem dla nauki. "Możemy to zrobić, jeśli dojdzie do misji sprowadzenia próbek z Marsa."