To stąd mogło powstać złożone życie. Ukazało się przełomowe badanie
Złożone życie mogło zacząć się wysoko. I to w dosłownym tego słowa znaczeniu.
Kluczowa rola gór w postawaniu życia
Pasma górskie rosły w historii Ziemi w dwóch wyraźnych zrywach. Zbiegły się one w czasie z rozkwitem różnorodności biologicznej na naszej planecie. Wynika to z nowego badania opublikowanego w czasopiśmie "Science Advances". Sugeruje ono, że góry mogły odegrać kluczową rolę w narodzinach złożonego życia.
Główny autor badania, geolog dr Matthijs Smit z Uniwersytetu Brytyjskiej Kolumbii (UBC) ma na to wytłumaczenie. Jego zdaniem zmiany głęboko we wnętrzu Ziemi, które sprawiły z czasem, że góry znacznie urosły, jednocześnie zapewniły składniki odżywcze potrzebne życiu do powstania i rozkwitu.
Chodzi na przykład o fosfor. Przed 3 miliardami lat takie pierwiastki były uwięzione w skorupie ziemskiej. To zewnętrzna, twarda warstwa planety. Oceany były wtedy ubogie w składniki odżywcze. Wszystko zmieniło się, gdy zaczęły powstawać wysokie góry.
Badacze przyjrzeli się skałom metamorficznym. To skały, które pod wpływem ogromnego ciśnienia i temperatury zmieniły swoją strukturę. Płyty tektoniczne wcisnęły je głęboko pod ziemię w ciągu ostatnich 3 miliardów lat. Z analizy wynika, że góry powstające w miejscach zderzeń płyt mogły z czasem osiągać coraz większą wysokość. Ten wzrost zmienił wietrzenie i erozję. To rozkruszanie skał i spłukiwanie ich resztek do oceanów. Razem z nimi do wody trafiały składniki odżywcze. Dzięki temu organizmy mogły prowadzić fotosyntezę, czyli wytwarzać tlen ze światła. Poziom tlenu w atmosferze zaczął więc rosnąć.
Pierwszy wielki skok tlenu w atmosferze nastąpił 2,2 miliarda lat temu. Góry urosły wtedy z poziomu zbliżonego do morza do około połowy wysokości dzisiejszych Himalajów. Drugi wzrost przypadł na drugi duży skok tlenu około 700 milionów lat temu.
Geolog Douwe van Hinsbergen z Uniwersytetu w Utrechcie uważa, że pierwszy skok mógł doprowadzić do wynurzenia się lądów na wielką skalę. Drugi wyniósł pasma górskie na ogromne wysokości. Jego zdaniem góry mogły mieć znacznie większy udział w stworzeniu nadającej się do życia planety, niż sądzono.
Przy obu skokach rosła maksymalna grubość skorupy w pasmach górskich. Najpierw z 30 do 60 km, a potem do prawie 90 km. Smit podejrzewa, że wiąże się to ze stygnięciem naszej planety. Zmienił się sposób, w jaki powstają góry. Dzięki temu mogły rosnąć wyżej.
Góry przychodziły i odchodziły, ale niewiele z nich sięgnęło dzisiejszych wysokości. Trzy najwyższe szczyty Ziemi to Mount Everest, K2 i Kanczendzonga. Należą do młodego pasma Wielkich Himalajów. Wznoszą się prawie 9 km nad poziomem morza. Spoczywają na skorupie grubej nawet na 80 km. To około dwa razy więcej niż w przypadku większości innych kontynentów. Górskie skoki oznaczały ogromny i nieodwracalny wzrost ilości materii spłukiwanej do oceanów.
Geolożka dr Ellen Kooijman ze Szwedzkiego Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie uważa, że trudno to uznać za przypadek. Życie rozwijało się i różnicowało mniej więcej w tym samym czasie co oba skoki.
Jak się okazuje, góry mogły więc być czymś więcej niż tylko krajobrazem. Istnieje sporo dowodów na to, że w trakcie dwóch okresów ich wzrostu, uwolniły do oceanów składniki odżywcze i pomogły podnieść poziom tlenu. Pasma górskie kiedyś w ogóle nie istniały. Ich rozwój przez ostatnie 3 miliardy lat mógł napędzić zmiany środowiska i życia, które ukształtowały naszą planetę.
