Co powoduje wysoki cholesterol? Naukowcy rozgryźli, jak to zatrzymać

Ukryty mechanizm w wątrobie

Choroby serca związane z wysokim cholesterolem to wciąż główna przyczyna zgonów na świecie. Leków jest więcej niż kiedykolwiek, ale pomimo ich brania - wielu pacjentów nadal nie osiąga bezpiecznego poziomu cholesterolu. Inni nie mogą ich przyjmować przez skutki uboczne.

Być może właśnie naukowcy dokonali przełomu w tym temacie. Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego odkryli nieznany dotąd mechanizm. Tłumaczy on, dlaczego dieta bogata w cholesterol z czasem osłabia zdolność organizmu do usuwania "złego" cholesterolu LDL. Znaleźli też eksperymentalny lek, który przeszedł już testy bezpieczeństwa na ludziach. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature.

Badaniem kierował Alan Saltiel. Jest profesorem medycyny na UC San Diego School of Medicine i dyrektorem centrum badań nad cukrzycą UC San Diego/UCLA. Saltiel podkreśla, że od dawna wiadomo o słabnącej wydolności wątroby przy diecie wysokocholesterolowej. Nikt jednak w pełni nie mógł zgłębić, dlaczego ta zależność występuje.

Wątroba usuwa cholesterol z krwi. Robi to dzięki receptorom LDL. To białkowe struktury na powierzchni jej komórek. Działają jak stacje dokujące. Wyłapują krążący we krwi cholesterol LDL i wciągają go do środka. Im więcej receptorów, tym więcej cholesterolu wątroba usunie. Dlatego działają statyny i inhibitory PCSK9. To popularne leki na cholesterol. Utrzymują lub zwiększają liczbę receptorów.

Naukowcy badali myszy i ludzkie komórki. Odkryli proces, który z czasem zmniejsza liczbę receptorów LDL. Zaczyna się od białka Ral. Saltiel badał je wcześniej w komórkach tłuszczowych. Okazało się, że duża ilość cholesterolu w diecie uaktywnia Ral. To uruchamia łańcuch zdarzeń, który kończy się utratą receptorów. Im aktywniejsze Ral, tym mniej receptorów zostaje do pracy.

Kolejny element to enzym o nazwie katepsyna A (CTSA). Enzym to białko przyspieszające reakcje chemiczne w organizmie. Tutaj napędza proces niszczenia receptorów. Gdy badacze zablokowali CTSA małą cząsteczką, receptory stały się stabilniejsze. Poziom LDL u myszy spadł dramatycznie.

To ważne, bo nowa ścieżka jest zupełnie inna niż te, na które działają obecne leki. Może więc pomóc pacjentom, którym dostępne terapie nie wystarczają.

Odkrycie nowego celu to zwykle dopiero początek wieloletniej drogi. Tym razem kandydat na lek może już czekać. Preparat hamujący CTSA opracowano wcześniej z myślą o niewydolności serca. Program zamknięto z powodów strategicznych. Lek zdążył jednak przejść pierwszą fazę badań klinicznych. To test bezpieczeństwa na ludziach. Badacze wierzą, że może trafić do drugiej fazy. Tam sprawdza się, czy lek naprawdę działa na wysoki cholesterol.

To wciąż wczesny etap. Nie wykazano jeszcze, że lek obniża cholesterol u ludzi. Saltiel mówi o leku, który leży na półce i jest już uznany za bezpieczny. Ma nadzieję, że nowa terapia trafi do pacjentów znacznie szybciej niż zwykle.